محمد وجدان زاده، نابغه دو‌های استقامت ایران و آسیا، فرزند برجسته دیار الوند

به گزارش  خبرگزاری صداوسیمای مرکز همدان، پدر کشاورز بود و او می‌بایست هر روز فاصله میان مزرعه تا محل تحصیلش را (حدود ۶ کیلومتر) می‌دوید. برخورداری از نبوغ و استعداد ذاتی و با استمرار و ممارست در تمرینات به مرور دارای توان استقامتی مناسب شد و علاوه بر تحصیل کمک حال پدر در امور کشاورزی بود. 
برگزاری یکدوره مسابقه دو استقامت زمینه ساز ظهور نابغه دو و میدانی شد و او موفق گردید در کمال شگفتی مسیر پنج هزار متر را در زمان ۱۴:۵۸ دقیقه طی کند.
این مسابقات در سال ۱۳۴۹ به همت نشریه کیهان ورزشی برگزار شد و چهره‌ی سرشناسی همانند استاد محمد وجدان زاده را به ورزش ایران معرفی نمود.

در دوران قهرمانی با دوندگان پرآوازه ایران، چون خلیل مومنی، زیدآبادی، رضا پورفرخ، حسین ربی، جمیل توانا، هادی صالحی و عبدوی و دوندگان افتخارآفرین استان همدان چون، علی سموات شریف، بیژن زهاب، سیدحسن حسینی، جعفرنادری فر، محمدآشورلو، احمد حمیدی و محمد مرادی هم عصر بود.
تمرین کردن با وجدان زاده سخت و طاقت فرسا بود، گرم کردنش تمرین بود و تمریناتش همانند مسابقه و خط استارت مسابقه هم با کمترین استرس، برایش مثل تمرین بود.
کسب مدال طلای تورنمت مصر، دو مدال برنز آسیا و ۲۴۰ مدال از مسابقات داخلی و تورنمنت‌های معتبر بین المللی گوشه‌ای از کارنامه تحسین برانگیز این قهرمان صاحب سبک و خستگی ناپذیر دو و میدانی ایران در دو دهه حضور درخشان در تیم ملی بود.

🔹️علل مهاجرت و ادامه افتخارات و رکوردشکنی‌های فولاد مرد ایران 

پس از کسب مدال با ارزش مسابقات آسیایی و در بازگشت به همدان متاسفانه به علت برخی از ناملایمت‌ها و حسادت‌های اطرافیان که به ساواک هم گزارش و منتهی شده بود، با استقبالی سرد و با بی مهری مسئولین مواجهه شد که به همین علت و برخی از عوامل دیگر، اواخر سال ۱۳۵۵ در حالی که دانشجوی کشاورزی بود، پس از ۶ ترم تحصیل در این رشته، برای همیشه جلای وطن و به دیار شهریار هجرت نمود. 
استقبال گرم و مهمان نوازی تبریزی‌ها از قهرمان محجوب ملی، زمینه سال‌های متمادی افتخارآفرینی را برای غزال تیزپای دیار الوند به ارمغان آورد. 

بهمن پارسال (۱۴۰۳) با برگزاری مسابقه بزرگ دو خیابانی ایران همدل در همدان، با هماهنگی‌های انجام شده و دعوت رسمی از قهرمان پرآوازه شهرمان که دیدارش از آرزو‌ها و برنامه‌های اصلی اینجانب بود و با وجود امتناع استاد وجدان زاده از دیده شدن، پس از حدود نیم قرن، در مراسمی با شکوه با حضور احسان حدادی رئیس فدراسیون دو و میدانی، مسئولین، پیشکسوتان و آحاد جامعه ورزش و دو و میدانی استان همدان، از استاد فرهیخته و نابغه دو‌های استقامت ایران در زادگاهش تجلیل شد.

🔹️رکورد‌های تاجدار ۱۹ ساله دو ۵۰۰۰ متر ایران

قهرمان مسابقه دوجانبه ایران و شوروی - ۵۰۰۰ متر - ۱۳۴۹

مدال برنز تورنمنت ترکیه - ۵۰۰۰ متر - ۱۳۵۲

مدال برنز قهرمانی آسیا (ماریکینا - فیلیپین) - ۳۰۰۰ متر با مانع - ۱۳۵۳ (آسیایی)

مدال طلای تورنمنت مصر - ۵۰۰۰ متر - ۱۳۵۳

عنوان پنجم قهرمانی آسیا (سئول) - ۵۰۰۰ متر - ۱۳۵۴ (آسیایی)

قهرمان دو صحرانوردی - ۱۳۵۶

مدال برنز قهرمانی آسیا (کویت) - ۱۰۰۰۰ متر - ۱۳۶۲ (آسیایی)

عنوان ششم آسیا (کویت) - ۵۰۰۰ متر - ۱۳۶۲ (آسیایی)

عنوان چهارم بازی‌های آسیایی سئول - ۱۰۰۰۰ متر - ۱۳۶۵ 

قهرمان دو نیمه مارتن ایران (اهر) ۲۸۰۰۰ متر - ۱۳۶۷

عضو تیم ملی دومیدانی ایران به مدت ۱۹ سال (۶۹–۱۳۵۱)

کاپیتان تیم ملی دو و میدانی ایران (۶۹–۱۳۶۲)

کسب ۲۴۰ مدال و عنوان از تورنمنت‌های داخلی و بین‌المللی

🔸️تاثیر امیل پوتمانز در پیشرفت وجدان زاده 

استاد وجدان زاده از اواسط سال ۱۳۵۳ (پس از بازی‌های آسیایی) تا پایان سال ۱۳۵۷ دارای یک خط سیر صعودی و قابل توجه بود، پیشرفت محسوس او بر پایه مطالعه و کنکاش در نحوه تمرینات قهرمان صاحب نام دو و میدانی و رکوردار ۵۰۰۰ متر جهان، امیل پوتمانز بلژیکی بود.
او هوشیارانه با مطالعه کتاب و ترجمه آن شیوه تئوری تمرینات قهرمان بلژیکی را بررسی کرد و به پیشرفت چشمگیری نائل و موفق شد در کمال ناباوری رکورد هجده ساله ماده ۵۰۰۰ متر استاد علی باغبانباشی را در ازمیر ترکیه با زمان ۱۴:۱۶:۲ دقیقه ارتقاء ببخشد و برگ زرین دیگری بر کارنامه ارزشمند خود بیافزاید.

سپس در فروردین ۱۳۵۶ دست به کاری بس ارزشمند زد و موفق شد در حضور قهرمانان صاحب نامی از کشور‌های ژاپن، آمریکا، انگلیس و ترکیه و مدعیان داخلی قهرمان مسابقه دو صحرانوردی (جام تخت جمشید) گردد و با افتخار، کاپ بسیار زیبای این تورنمنت بین المللی را دریافت کند.

🔸️قهرمانی در دو صحرانوردی جام بین المللی (۲۴ اسفند ۱۳۵۵) در حضور یاسانوری هامادا، رقیب پر آوازه و قهرمان ۱۰۰۰۰ متر بازی‌های آسیایی تهران 
این مسابقات با حضور ۲۸۵ ورزشکار از کشور‌های آمریکا، آلمان، ژاپن، فرانسه، ترکیه و برخی دیگر از کشور‌های آسیایی و اروپایی برگزار شد که با قهرمانی نابغه دو‌های استقامت ایران، محمد وجدان زاده پایان یافت، دونده نامدار ژاپنی نایب قهرمان و حسین ربی دیگر دونده ایرانی در جایگاه سوم قرار گرفت.

🔸️۳۲ سالگی و مدال آسیایی.

پاییز سال ۱۳۶۲ کشور کویت میزبان چهارمین دوره مسابقات دو و میدانی قهرمانی آسیا بود و استاد محمد وجدان زاده با تلاش فراوان خویش موفق به دریافت مدال برنز دو ۱۰۰۰۰ متر این رقابت‌ها شد. مدال استاد از آن جهت اهمیت فراوان دارد که در این دوره ماحصل تلاش تیم ایران فقط دو مدال برنز بود. 
رکورد استاد محمد وجدان زاده برای کسب عنوان سوم آسیا برابر با ۳۰:۲۰:۸۸ بود، مدال برنزی که با توجه به سن و سال او حکم طلا را داشت. 
همچنین در دو پنج هزار متر استاد با کسب زمان ۱۴:۴۵:۹۸ در جایگاه ششم آسیا ایستاد. 

🔹️شیرین‌ترین خاطره 
شکست رکورد ملی در ۳۴ سالگی، پدیده‌ای پر اراده در دو استقامت ایران
استاد وجدان زاده که در ۲۰ سالگی موفق شده بود، با ثبت زمان ۳۰ دقیقه و ۱۰ ثانیه، رکورد ملی ۱۰۰۰۰ متر را به نام خود ثبت کند، در ۳۴ سالگی پس از ۱۴ سال دوباره رکورد ملی این ماده را به زمان ۲۹ دقیقه و ۳۰ ثانیه بهبود بخشید که از اتفاقات عجیب ورزش قهرمانی و سراسر درس و پندآموز برای جوانان است.

🔸️بازی‌های آسیایی سئول و ثبت رکورد تاریخی و تحسین برانگیز در آستانه ۳۵ سالگی
پاییز سال ۱۳۶۵ سئول میزبان دهمین دوره بازی‌های آسیایی بود و استاد محمد وجدان زاده به عنوان کاپیتان دو و میدانی ایران، نماینده ایران در ماده ۱۰۰۰۰ متر بود که در پایان موفق شد با کسب رتبه چهارم آسیا در آستانه ۳۵ سالگی تحسین کارشناسان را برانگیزد.
با توجه به کیفیت مسابقات دو و میدانی بازی‌های آسیایی که همواره بالاترین سطح رقابت‌های قاره آسیاست و آمادگی و تلاش همه مدعیان، عنوان چهارمی او به درستی کمتر از کسب مدال نبود، او در سئول پا به پای رقبایی دوید که ۱۰ تا ۱۵ سال از او جوانتر بودند. 
زمان ثبت شده استاد محمد وجدان زاده برای ماده ۱۰۰۰۰ متر ۲۹:۴۲:۵۹ بود ... 

🔹️بازگشت استاد به همدان و حضور در برنامه فرهنگی مذهبی ویژه برنامه سالگرد امام خمینی( ره )
این برنامه که به همت و ابتکار مهندس بیژن زهاب، رئیس وقت هیئت دو و میدانی استان بنیان نهاده شده بود در نوع خود در کشور هم منحصر‌به‌فرد بود، گروهی از دوندگان نامدار کشور و استان با مدیریت و حمایت لجستیکی هیئت دو و میدانی و برخی از نهاد‌های استان به صورت دو استقامت و امدادی مسیر همدان تا حرم امام خمینی ره را در چند روز طی می‌کردند که خود تفصیلی مجزا دارد.
این برنامه از سال ۶۹ تا چند سال به صورت منظم و متوالی برگزار گردید و استاد وجدان زاده ۳ سال با عشق و علاقه، همراه دیگر نامداران دو و میدانی استان و کشور در این برنامه شرکت نمود که نمونه بارزی از احترام به ارزش‌های اخلاقی و اعتقادی و حس وطن دوستی بود.

🔸️تلخ‌ترین خاطره از زبان استاد
وقتی از تلخ‌ترین خاطره استاد سوال شد با آه وافسوس گفت: اوایل انقلاب در سال‌های ۵۸ تا ۶۲ چهار سال در اوج آمادگی به علت شرایط خاص کشور و جنگ تحمیلی تیم ملی به مسابقات آسیایی اعزام نشد در حالیکه طی این چهار سال شرایط بدنی و روحی فوق العاده‌ای داشتم و در تمرینات ۵۰۰۰ را زیر ۱۴ دقیقه می‌دویدم و این زمان در شرایط آب و هوایی کشور بسیار سخت و دشوار بود و اگر تیم اعزام میشد ۴ طلای آسیا برای ایران متصور و محرز بود.

🔸️حسرت‌های نابغه دو استقامت ایران از روز‌هایی که استعدادش بی پناه ماند
بازی‌های آسیایی و گیاه خودرو!
اوایل سال ۵۳ استاد محمد وجدان زاده با زمان ۱۴:۱۶ رکوردار ۵۰۰۰ متر ایران است می‌بایست خود را مهیای بازی‌های آسیایی تهران نماید، اما با وجود شایستگی‌های بسیار موفق نیست و عامل بزرگ ناکامی همانا نبود مربی اختصاصی و کم توجهی مسئولان وقت فدراسیون دو و میدانی بود، او که تنها مربی اش تجارب چهار ساله اش بود، با وجود توجه استاد باغبانباشی به او، چندان موفق نیست و یکی از بزرگترین فرصت‌های دوران ورزشی اش را از کف می‌دهد.
در این زمینه استاد وجدان زاده در گفت‌و‌گو با نشریه عامل اصلی ناکامی اش را چنین شرح می‌دهد: من تا آستانه بازی‌های آسیایی تهران همانند یک گیاه خودرو بودم و هر آنچه را که فکر می‌کردم صحیح است، عمل می‌کردم و متاسفانه اغلب این فکر‌ها اشتباه بود! 
هنگامی که اردوی بازی‌های آسیایی تهران برپا شد، استاد علی باغبانباشی چهره سرشناس و دوست داشتنی دو و میدانی مدد کارم شد و تغییراتی در کارم داد، اما من باز هم مربی اختصاصی نداشتم و تنها مربی‌ام همان تجربیاتم بود، تجربه‌ای که باید اذعان کنم با مشاهده شیوه و روش رقبایم در بازی‌های آسیایی مردود شد و دریافتم دو استقامت آن نیست که من تصور دارم!
وجدان زاده هنگامی که این سخنان را می‌گوید ناگهان آه بلندی می‌کشد و می‌گوید: فکرش را بکنید اگر من مربی داشتم و راه و روش ورزش دو و میدانی و مسائل تکنیکی را فرا می‌گرفتم چقدر راحت و سریع پیشرفت می‌کردم، دو و میدانی مادر ورزش هاست در حالیکه تشکیلات ورزش هیچگاه و در هیچ دوره‌ای به این مادر ارج و قرب یک فرزند تنی را نگذاشته و آن را به چشم یک فرزند ناتنی می‌نگرند و چنانچه شما در همین دو و میدانی هم تعمق نمایید در می‌یابید که دو صحرانوردی و استقامت خود یک فرزند ناتنی دیگر در این رشته محسوب می‌شود. 

🔸️از کاپیتانی تیم ملی تا تدریس در دانشگاه کارنامه مرد اخلاق و علم

استاد وجدان زاده بازنشسته کارخانه تراکتورسازی تبریز، از اساتید مبرز دانشگاه تبریز، مولف ۱۶ عنوان کتاب و مقالات مختلف در زمینه فیزیولوژی ورزش و دارای نظریه‌های جامع در زمینه دانش دو و میدانی و اصول حرفه‌ای مربیگری است و در زمینه علم تمرین از مبتدی تا قهرمانی مطالعات و پژوهش‌های عمیق و وسیعی را انجام داده است.
همچنان استاد، در هفتاد و پنجمین بهار زندگی پر برکتش، روز‌ها و شب‌ها با درایت و صلابت مشغول تحقیق و نگارش، در زمینه ورزش و دو و میدانی و در این زمینه صاحب نظری حاذق می‌باشند.

🔹️حکایت معلم اخلاق و قهرمان خستگی ناپذیر دیار الوند همچنان باقیست

بیان و ادای حق مطلب چندین ساعت مصاحبت و مجالست شیرین با مرد متواضع و متادب، استاد اخلاق و فخر دو و میدانی ایران، از زبان اینجانب ممکن نیست و از این مجال و مقال خارج است و بنا شد ان شاالله در صورت حیات خالصانه و با افتخار با حضور ایشان در همدان و شاید با سفر اینجانب به تبریز با جمع آوری مکنونات و مکتوبات استاد زمینه چاپ کتابی ماندگار در وصف حال و سرگذشت این نابغه نامدار دو و میدانی ایران و آسیا فراهم شود.

گردآوری و نگارش: سید اصغر ذوقی احسن
دبیر هیئت دو و میدانی استان همدان